Foto
Foto
Foto
Foto

Nano revolutie in medisch onderzoek

Het medisch onderzoek maakt op dit moment een grote ontwikkeling door, die samenhangt met een veranderde behandelstrategie van uitgezaaide tumoren.

Wordt kanker een chronische ziekte?
Binnen de oncologie vindt een verschuiving plaats van traditionele chemotherapie richting de zogenaamde “targeted” therapie. Dit betekent dat de behandeling zich richt op de oncogenen die essentieel worden geacht voor de overleving van de tumor. Hierdoor wordt de behandeling niet alleen tumorspecifiek, maar tevens patiëntspecifiek. Deze zogenaamde “personalized” of “precision medicine” is gestoeld op het DNA mutatieprofiel van de tumor. Deze manier van behandelen heeft de potentie om van kanker een chronische ziekte te maken.

Lezen tot op moleculair niveau
Deze andere kijk op de behandeling van kanker heeft ook grote gevolgen voor de diagnose van tumoren, waarbij de traditionele classificatie plaats moet gaan maken voor een moleculaire classificatie. Om te kunnen voldoen aan deze complexe vraagstelling vanuit de oncologie zijn grote innovaties noodzakelijk binnen de moleculaire diagnostiek. De belangrijkste innovatie hierbij is de ontwikkeling van het zogenaamde “massive parallel sequencing” of “next generation sequencing” (NGS). Met NGS kunnen door middel van chiptechnologie miljoenen mutatieanalyses tegelijk worden uitgevoerd en de DNA volgorde per afzonderlijke reactiekamer tot op moleculair niveau worden gelezen. Het mutatieprofiel van de tumor dient dan als basis voor een uniek op maat gemaakt behandelplan.

Blaas- en prostaattumoren
NGS kan een belangrijke rol spelen bij de diagnostiek en behandeling van blaas- en prostaattumoren en kan een verbetering zijn ten opzichte van de op dit moment gangbare technieken.
- Prostaat: momentaal wordt het onderscheid tussen agressieve en niet-agressieve prostaatcarcinomen gemaakt met behulp van het groeitype van de tumor onder de microscoop (de zgn. Gleason score). Er is echter behoefte aan een gevoeligere techniek die kan voorspellen of de tumor zich agressief zal gedragen en een zwaardere, ingrijpendere therapie rechtvaardigt. Een belangrijk deel van de tumoren groeit erg traag en behoeft (nagenoeg) geen therapie. Bij deze groep kan volstaan worden met een ‘wait and see’ beleid.
- Blaas: het laaggradig blaascarcinoom wordt gemonitord door urinecytologie (onderzoek van cellen die in de urine aanwezig zijn) en door cystoscopie (een kijkonderzoek van de blaas met behulp van een camera aan een lange, dunne buis). De urinecytologie is uiterst ongevoelig, terwijl de cystoscopie erg belastend is voor de patiënt.

Van zowel blaas- als prostaattumoren zijn er zogeheten ‘markers’ bekend (dit kunnen zowel genen als eiwitten zijn) die informatie kunnen geven over de prognose en waarmee onderscheid gemaakt kan worden tussen aggressieve en niet-aggressieve tumoren. In het DNA van tumoren kunnen deze markers een mutatie bevatten, of zijn er veel meer kopieën van aanwezig dan in DNA van normaal weefsel. Een van de grote voordelen van NGS is dat vele genen tegelijk (of zelfs het hele genoom) in kaart kunnen worden gebracht. Dit is kosteneffectief ten opzichte van tests die slechts één of meerdere markers meten. NGS is een relatief nieuwe techniek, die op dit moment volop geoptimaliseerd wordt, voordat deze in de kliniek kan worden geïmplementeerd.

Meer weten?

Nano revolutie in medisch onderzoek